Przechowywane tutaj kolekcje pochodzą z licznie zakładanych na przestrzeni dziejów miasta bibliotek: Gimnazjum Toruńskiego, Rady Miasta Torunia, Towarzystwa Naukowego w Toruniu oraz Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst. Zalicza się do nich rękopisy, stare druki z inkunabułami i zbiory kartograficzne. Ponadto, w Dziale Zbiorów Specjalnych znajdują się także liczne zbiory ikonograficzne oraz dokumenty życia społecznego. Zbiory te są materialnym świadectwem kultury i świetności Torunia począwszy od jego założenia w 1233 roku po czasy nowożytne.
W Czytelni Działu Zbiorów Specjalnych udostępniane są materiały historyczne od XIII do XIX wieku. Osoby zainteresowane pracą naukową na zbiorach specjalnych proszone są o zapoznanie się z Regulaminem korzystania z Czytelni Działu Zbiorów Specjalnych.