FELCHNEROWSKI KLEMENS STANISŁAW [Klem] (1928–1980), artysta malarz i grafik, Woj. Konserwator Zabytków, dyr. Muzeum Okręgowego w Zielonej Górze, działacz społeczny.
Urodził się 4 XI (X) 1928 w Podgórzu (obecnie Toruń) w rodzinie maszynisty kolejowego, znanego sportowca Klemensa Augusta i Jadwigi z domu Małeckiej.
Ukończył w 1943 ośmioklasową szkołę podstawową.Następnie równolegle z pracą w przedsiębiorstwie budowlanym, w 1943–45 pobierał prywatne lekcje rysunku i malarstwa u cenionych malarzy monachijskich Karla Hemerleina i Hansa Gebeleina, wykonując u nich prace pomocnicze. W sierpniu 1943 został wysłany z ramienia firmy do średniej szkoły mierniczej, gdzie uczono także rysunku technicznego.
Po zakończeniu wojny, od 1945 do połowy 1946, jako wolny słuchacz brał udział w zajęciach na Wydziale Sztuk Pięknych UMK. W 1945–47 ukończył trzyletnie Państwowe Liceum Budowlane w Toruniu, uzyskując tytuł technika budowlanego. W 1947–48 studiował przez pewien czas na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, jednocześnie studiował w 1947–52 na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.
W VI 1952, na podstawie pracy dyplomowej Na budowie, uzyskał dyplom artysty malarza. Kształcił się u prof. Stanisława Borysowskiego i Tymona Niesiołowskiego. Tego roku także na podstawie pracy: Były pałac Dębskiego w Toruniu uzyskał tytuł mgra zabytkoznawstwa i konserwatorstwa. Promotorem był prof. Jerzy Remer. Ponadto w pracowni prof. Jerzego Hoppena zaliczył trzy lata grafiki.
W 1949 na indywidualnej wystawie rysunku , w ramach pokazu prac studentów w toruńskim Dworze Artusa, otrzymał nagrodę Wydziału Sztuk Pięknych UMK. Jako syn znanego sportowca, chodził codziennie na trening pływacki, kochał sport. W 1949–51, równolegle ze studiami. zatrudniony był w pracowni inwentaryzacyjno – projektowej. w toruńskim urzędzie konserwatorskim i w „Miastoprojekcie” jako inwentaryzator architektury zabytkowej i projektant adaptacji zabytków do celów współczesnych.
3 III 1953, jako stypendysta Min. Kultury i Sztuki, wyjechał wraz ze swoją małżonką, historykiem sztuki, Eweliną Jeleńską. do Zielonej Góry. Dla władz adm., stale jeszcze rozwiązujących problemy powstałego w 1950 województwa objęcie tam przez Felchnerowskiego stanowiska Woj. Konserwatora Zabytków było gwarancją, że urząd sprawuje fachowiec, mający już pewien dorobek w tej dziedzinie. Był wówczas najmłodszym konserwatorem zabytków w Polsce.
W 1951 napisał pracę dyplomową: Historia inwentaryzacji i jej metody, a także spisał dzieje kościoła romańskiego NMP w Inowrocławiu, pałacu „Opatek” w Grudziądzu i zamku w Golubiu-Dobrzyniu. W 1949 wziął udział w badaniach i opisie murów miejskich oraz fragmentu obwarowań miejskich w Toruniu (barbakan). Były to prace typu inwentaryzatorskiego dla potrzeb konserwatorskich, przeprowadzone w połączeniu z kwerendą archiwalną i studiami nad historią obiektu.
Działacz zielonogórskiego Związku Polskich Artystów Plastyków
Od 1952 był członkiem Stowarzyszenie Historyków Sztuki, a od jesieni tego roku członkiem ZPAP. Od 1953 należał do Pol. Tow. Archeologicznego; od stycznia 1955 przez dwa lata był wiceprezesem jego Oddz. w Zielonej Górze. Miał już za sobą uczestnictwo w różnego typu konferencjach, zjazdach i sesjach naukowych, często był ich organizatorem. Żywo interesował się filozofią, estetyką, poezją, muzyką i teatrem. Opracował scenografię do trzech spektakli w zielonogórskim teatrze. 28 V 1954 założył wraz z przybyłymi do Zielonej Góry stypendystami Min. Kultury i Sztuki oraz wcześniej zamieszkałymi tam plastykami, Delegaturę ZPAP, która w 1959 otrzymała prawa Oddziału, a rok później – Okręgu. Został jego pierwszym prezesem i pełnił tę funkcję w różnych kadencjach, podobnie jak funkcję przewodniczącego Sekcji Malarskiej Zarządu Okręgu ZPAP w Zielonej Górze. Działalność organizacji wspierał Felchnerowski przedsięwzięciami, które umacniały znaczenie plastyków w życiu miasta.
Udział w wystawach plastyków
Od 1953 przez wiele lat pisał artykuły o sztuce, zabytkoznawstwie, układach przestrzennych, prowadził działalność wystawienniczą, uprawiał malarstwo, grafikę prasową, ilustrował literaturę i popularnonaukowe edycje. W 1955 otrzymał I nagrodę Prezydium MRN za plakat przygotowany z okazji ”Dni Winobrania”, a dwa lata później – za znak opracowany z tej samej okazji. Od 1952 uczestniczył w około 150 wystawach zbiorowych plastyki w kraju, w ponad 20 za granicą, a także wystawiał indywidualnie (Poznań, Zielona Góra, Sulęcin, Gorzów, Krosno, Radom, Warszawa, Wrocław, Toruń). W 1955 na wystawie Młoda plastyka w warszawskim „Arsenale” wystawił sześć prac. W tym samym roku w ramach ogólnopolskiego Salonu Zimowego w Radomiu jury przyjęło cztery jego prace, a w rok później na pierwszej Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki w warszawskiej „Zachęcie” zakwalifikowano do eksponowania cztery jego prace. Brał udział w wystawach: dziesięciolecia Wydz. Sztuk Pięknych UMK w 1955 (4 prace), Młoda plastyka w poznańskim „Arsenale” w 1957 (13 prac), indywidualnej wystawie rysunku i grafiki w Salonie „Nowych Sygnałów” we Wrocławiu w 1957 (36 prac), prac plastyków lubuskich w Salonie Zw. Młodzieży Socjalistycznej w Warszawie w 1957 (16 prac), prac plastyków zielonogórskich w Salonie tyg. „Ekran” w Warszawie w 1959 (13 prac), plastyki Ziem Nadodrzańskich w warszawskiej „Zachęcie” w 1959 (9 prac). Od 1959 F. brał udział we wszystkich wystawach okręgowych w Poznaniu i piętnastu w Zielonej Górze.
Gdy w 1961 powstała międzynarodowa Grupa twórcza „Krąg”, został jej członkiem i wystawiał w Londynie. Działalność ta zasługuje na uwagę także dlatego, że jej program przewidywał zbliżenie Polaków zamieszkałych w Anglii z twórcami w kraju. F. uczestniczył w organizowaniu dwutyg. społ.-kult. „Nadodrze”, w którym przez długi okres kierował działem plastycznym. Od 1960, przez pięć lat kierował Muzeum Okręgowym w Zielonej Górze, przyczynił się do zakupów dzieł zielonogórskich plastyków. Jako dyrektor Muzeum zorganizował kilka wystaw indywidualnych i zbiorowych miejscowego środowiska.
W roku jego nagłej śmierci Biuro Wystaw Artystycznych zorganizowało ekspozycję, niejako symboliczną, ukazującą zabytki kultury w pejzażu nadodrzańskim. Wcześniej Felchnerowski eksponował m.in. zabytki Środkowego Nadodrza w Pradze, Amsterdamie, Sztokholmie, Frankfurcie nad Odrą, Berlinie, Cottbus, Helsinkach, Rovaniemi, Uppsali, i Belgradzie.
Za całokształt działalności zawodowej, społecznej i kulturalnej w 1960 otrzymał Lubuską Nagrodę Kultury. W 1973 uhonorowano go Złotym Krzyżem Zasługi, a rok później – dyplomem Min. Kultury i Sztuki, a w 1969 – odznaką „Zasłużonego Działacza Kultury”. Wyróżniony został wieloma odznaczeniami regionalnymi i miejskimi. . Osiemnaście jego prac zakupiło Min. Kultury i Sztuki.
Uprawiał wszystkie gatunki sztuki. Pracował w grafice, w reporterskim szkicu rysunkowym, w ciężkich olejach, delikatnej, miękkiej abstrakcji, w realistycznie pojętym rysunku, w karykaturze, w drzeworycie, w układach o różnych strukturach materiałowych. Kolekcja dzieł Felchnerowskiego w Muz. Okręgowym w Zielonej Górze z zakresu malarstwa, grafiki i rysunku obejmuje lata 1936–80 od pierwszych dziecięcych rysunków po dojrzałe dzieła. Liczy łącznie 1566 prac. Jest wśród nich 99 obrazów olejnych i akrylowych powstałych w 1948–80. Większość została przekazana do Muz. przez syna Felchnerowskiego Armanda, w 1981–9. Muz. posiada także w miarę dokładną inwentaryzację jego dzieł znajdujących się w rękach prywatnych i w innych muzeach. Dysponuje także informacją o udziale w licznych plenerach w kraju i za granicą. W 1989 Muzeum wydało w ramach swojej serii poetyckiej, zbiór jego wierszy. Tomik ilustrowany jego drzeworytami, ze wstępem J. Muszyńskiego nosi tytuł Śpiewnik malarza.
Felchnerowski zmarł 27.I. 1980, w wyniku nieszczęśliwego wypadku w Zielonej Górze, pochowany został na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Wrocławskiej. W małżeństwie ze wspomnianą już Eweliną Jeleńską miał dwóch synów: Armanda Wolfganga, ur. 22 XII 1953 w Zielonej Górze i Tytusa Klemensa, ur. 20 III 1956 w Zielonej Górze. Obaj mieszkają w Niemczech. Felchnerowski miał dwie siostry: Bogumiłę i Irenę zamężna Oknińska, ur. w 1930, w młodości lekkoatletkę, medalistkę, następnie pedagoga w Technikum Odzieżowym w Toruniu zmarłą 27 III 2005, pochowaną w grobach rodzinnych na Cmentarzu Staromiejskim św. Jerzego w Toruniu.
- K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.7. ToMiTo, UMK Toruń 2014