Autor
Marian Łysiak
Kategoria
Biogramy

DĘBSKI JÓZEF ANTONI (1897–1944), dr nauk medycznych, chirurg Lecznicy Miejskiej w Toruniu, działacz niepodległościowy i społeczny.

Urodził się 12 VII 1897 w Wielkich Radowiskach w pow. wąbrzeskim w rodzinie Tomasza, kierownika szkoły i Weroniki z Wojnowskich. Maturę uzyskał w gimnazjum w Chełmnie. W 1916 został wcielony do armii niemieckiej, a w czerwcu 1919 zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego, gdzie służył do zdemobilizowania w 1921. Następnie studiował medycynę na Uniwersytecie we Wrocławiu, Lwowie, Warszawie i Poznaniu, gdzie w czerwcu 1924 otrzymał absolutorium.

Od 1 IX 1924 do 1 VII 1925 pracował na stanowisku drugiego lekarza asystenta w Lecznicy Miejskiej w Toruniu. W 1926 otrzymał dyplom lekarski, specjalizował się w Toruniu w chirurgii. Poza pracą zawodową działał społecznie, był członkiem Komisji Historyczno-Lekarskiej w Toruniu sekretarzem Komitetu Wykonawczego Zjazdu b. działaczy niepodległościowych Pomorza i prezesem tymczasowego ZG Związku Niepodległościowców Pomorskich. Jako porucznik rezerwy był członkiem Zarządu Okręgu Pomorskiego Związku Oficerów Rezerwy. Ponadto był członkiem Zarządu Okręgu PCK na Pomorzu i członkiem Tymczasowego Prezydium Okręgu Pomorskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego. Od 11 do 15 IX 1933 uczestniczył w XIV Zjeździe Lekarzy i Przyrodników Polskich w Poznaniu.

Po wybuchu drugiej wojny światowej i zajęciu Torunia przez Niemców został uwięziony w Forcie VII, a potem 23 III 1940 wywieziony do obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Następnie skierowano go na lekarza obozu przejściowego, potocznie zwanego „Szmalcówką”, w Toruniu przy ul. Grudziądzkiej 124/126. Obóz ten istniał od 19 XI tego roku do lipca 1943; przeszło przezeń od 10 do 12 tys. Polaków. Po likwidacji „Szmalcówki”, skierowano go jako lekarza do obozu przesiedleńczego i pracy w Potulicach. Zastał tam drugiego lekarza z Torunia dr. Leona Konkolewskiego, z którym współpracował w rewirze szpitalnym. Zarażony durem, został zwolniony z obozu.

Zmarł 4 I 1944 i pochowany został na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego w Toruniu. Odznaczony został w 1937 Złotym Krzyżem Zasługi. Jego żoną była Halina z domu Michalska, ur. 29 III 1910 w Inowrocławiu. Po drugiej wojnie światowej pracowała jako pielęgniarka – dyspozytorka w Miejskim Pogotowiu Ratunkowym w Toruniu. Zmarł 12 VII 1971. W Tor.uniu mieszkał przy ul. Szerokiej 24.

Dębski Józef Antoni
Bibliografia
  1. M. Łysiak, K. Przybyszewski,Toruński Słownik Biograficzny, t.7, ToMiTo, UMK Toruń 2014