KALISKI SYLWESTER DAMAZY (1925-1978), minister nauki, szkolnictwa wyższego i techniki, poseł na Sejm, komendant Wojskowej Akademii Technicznej, generał dywizji, badacz i wynalazca w dziedzinie fizyki technicznej.
Urodził się 19 XII. 1925 w Toruniu jako syn Wincentego, starszego ogniomistrza w toruńskim 8 pułku artylerii ciężkiej oraz Walerii z domu Szynalewskiej. Do czasu II wojny światowej w 1939 roku ukończył 1 klasę Filii Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W marcu 1945 powrócił do Torunia z obozu w Potulicach (filia obozu Stutthofu), gdzie został osadzony wraz z matką.
Jeszcze w 1945 roku zdał w trybie eksternistycznym maturę w toruńskim Liceum dla Dorosłych im. S. Żeromskiego i zdał egzamin na Politechnikę Gdańską (Wydział Inżynierii Lądowej i Wodnej).
W roku 1951 Kaliskiego powołano do wojska , został odkomenderowany do pracy w Wojskowej Akademii Technicznej (WAT) w Warszawie jako pracownik naukowy.
Awanse wojskowe i naukowe.
W 1951 roku rozpoczął Kaliski zawodową służbę wojskową od stopnia porucznika. Kolejne awanse to: stopień kapitana w 1952 roku, major w 1954 roku, podpułkownik w 1957 roku, pułkownik w 1960 roku. W 1966 roku mianowany został na stopień generała brygady. Najwyższy awans przypadł na rok 1972 – stopień generała dywizji. W 1975 roku został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy.
Podobny przebieg jak kariera wojskowa miały awanse związane z dokonaniami naukowymi. W1954 obronił pracę doktorską, a w 1956 roku rozprawę habilitacyjną. Obie prace miały charakter tajny, gdyż dotyczyły technicznych zagadnień rakiet bojowych.
Jako prof. zwyczajny w stopniu generała brygady objął w 1967 roku funkcję komendanta-rektora WAT, którą pełnił do 1974 roku. Do wyróżnień należy zaliczyć przyjęcie Kaliskiego w 1969 na członka rzeczywistego PAN. Był także aktywny w innych dziedzinach życia politycznego i społecznego. W latach 1972-1978 przewodniczył Sejmowej Komisji Nauki i Postępu Technicznego, a w latach 1974-1978 był ministrem w Ministerstwie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Kierował także od 1975 roku Instytutem Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy, który stworzył od podstaw. O dorobku naukowym Kaliskiego świadczą liczne prace (ponad sto publikacji) i patenty.
Wynalazek fasera i inne odkrycia
Kaliski jest współtwórcą wynalazku zwanego faserem. Urządzenie generuje drgania spontaniczne w zakresie kilku MHz. Wywołuje je strumień elektronów w krysztale piezo-półprzewodnikowym. Wynalazek znalazł praktyczne zastosowanie w takich dziedzinach gospodarki jak: elektronika, automatyka i informatyka.
Jako twórca nowej dziedziny nauki – elektronofononiki, prowadził badani nad wykorzystaniem rezonatorów i generatorów oscylacji spontanicznych na falach powierzchniowych, występujących w półprzewodniku o własnościach piezoelektrycznych. Odkrycie to zostało opatentowane w USA, Wielkiej Brytanii i Francji. Jest także twórcą teorii falowodów piezopólprzewodnikowych.
Praca zespołu kierowanego przez Kaliskiego przyniosła efekty także w zakresie badań termojądrowych i dzięki nim Polska stała się partnerem dla takich państw jak: ZSRR, USA, Francja, Anglia i Japonia.
Za dokonania naukowe Kaliski otrzymał czterokrotnie nagrodę państwową I stopnia, dwukrotnie nagrodę Ministra Obrony Narodowej. Ponadto liczne odznaczenia krajowe i zagraniczne m.in.:
• Order Budowniczych Polski Ludowej - 1978 (pośmiertnie)
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski - 1973
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski - 1961
• Order Sztandaru Pracy I klasy - 1968
Sylwester Kaliski uległ wypadkowi samochodowemu 5 sierpniu 1978 roku jadąc na urlop na trasie Warszawa - Kołobrzeg w miejscowości Wyszewo pod Koszalinem. Zmarł 16 września 1978 roku w Centralnym Szpitalu Klinicznym Wojskowej Akademii Medycznej w Warszawie nie odzyskawszy przytomności od chwili wypadku. Został pochowany 19 września 1978 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Władze miejskie Torunia jedną z ulic na Koniuchach nazwały jego imieniem. Od 2 września 1985 roku jest patronem Zespołu Szkół Mechanicznych Elektrycznych i Elektronicznych w Toruniu.
Galeria
- Gen. dyw. prof. dr hab. inż. Sylwester Kaliski 1967- 1974. Głos Akademicki Wojskowej Akademii Technicznej. Redakcja Wydawnictw Wojskowej Akademii Technicznej. Warszawa 2012
- T. Zakrzewski, Kaliski Sylwester Damazy ,Toruński Słownik Biograficzny, t. IV.
- J. Konopiński, Nota biograficzna gen. dyw. prof. dr hab. inż. Sylwestra Kaliskiego,
- www.zsmeie.torun.pl